Αποκλειστικές ευθύνες: ναι! αποκλειστικές αρμοδιότητες: όχι!

 Γράφει ο Π. Ιωακείμ

Στην εποχή των δικτύων είναι, πλέον, πολύ λίγες οι περιπτώσεις που η διαφανής και αποτελεσματική λειτουργία της σύγχρονης Δημόσιας Διοίκησης δικαιολογεί  τις αποκλειστικές αρμοδιότητες ενός υπαλλήλου, ή ενός τμήματος της διοικητικής μηχανής.		Βεβαίως, μια πρόταση για δραστική μείωση των  αποκλειστικών αρμοδιοτήτων στις δομές της Δημόσιας Διοίκησης πιθανόν να προκαλέσει αλλεργική αντίδραση στα περισσότερα στελέχη του ευρύτερου δημοσίου τομέα. Συνήθως, η άρνηση αυτή έρχεται με  ‘περιτύλιγμα’  ψευδοεμπεριστατωμένης κριτικής από υπαλλήλους που ταλαιπωρούν πολίτες και φορείς με ακατάσχετη παράθεση ‘ύπερθεν σχετικών’. Ό,τι πιο παρωχημένο, επιφανειακό και γραφειοκρατικό…
Αυτοί που προβάλλουν το νομικο-διαχειριστικό επιχείρημα της δυσκολίας αναζήτησης ευθυνών ή της αδυναμίας  συντονισμού από την κατάργηση των αποκλειστικών αρμοδιοτήτων θα πρέπει να μας πουν ποιο πρόβλημα δημιουργεί η δυνατότητα ενός πολίτη να ζητήσει βεβαίωση για το γνήσιο της υπογραφής από υπάλληλο του ΚΕΠ, ή από τον αξιωματικό υπηρεσίας ενός αστυνομικού Τμήματος, ή από το Διευθυντή μιας Δημόσιας Υπηρεσίας. Στην ίδια λογική, γιατί δε μπορεί να υπογράψει βεβαίωση για την στατική επάρκεια ενός κτηρίου μετά από σεισμό ένας πολιτικός μηχανικός των τεχνικών υπηρεσιών του Δήμου ή της Περιφέρειας, ή ένας καθηγητής του Πολυτεχνείου;  Πέρα από ένα δικαιολογημένο αίσθημα ανασφάλειας και ανησυχίας που προκαλούν οι αλλαγές σε παγιωμένες δομές και διαδικασίες, είναι βέβαιο πως υπάρχουν και άλλοι λόγοι άρνησης της κατάργησης των αποκλειστικών αρμοδιοτήτων: Ο όρος ‘Αρμοδιότητα’ εμπεριέχει το στοιχείο της εξουσιοδότησης. Με την έννοια αυτή, ο υπάλληλος που έχει αποκλειστικές αρμοδιότητες έχει και σημαντική εξουσία. Η εξουσία αυτή, σε ορισμένες περιπτώσεις, επηρεάζει την ίδια την απόδοση της πολιτικής ηγεσίας του φορέα. Δραστική μείωση των αποκλειστικών αρμοδιοτήτων μεταφράζεται σε δραστική μείωση της εξουσίας του κρατικού λειτουργού. Δε θα αρέσει. Παρά ταύτα, η αποκλειστική αρμοδιότητα πρέπει – κατ αρχήν- να αποφεύγεται γιατί  μπορεί εύκολα να οδηγήσει (και συχνά οδηγεί)  : ● Σε σημαντικές καθυστερήσεις αν ο ‘αρμόδιος υπάλληλος’ επικαλεσθεί φόρτο εργασίας ή απουσιάζει. ● Σε αδιαφάνεια. ● Σε δημιουργία λειτουργικών μονοπωλίων. ● Σε μη δυνατότητα αξιοποίησης σχολάζοντος προσωπικού. Όσο υπάρχουν αποκλειστικές αρμοδιότητες μπορεί κάποιος υπάλληλος να αρνηθεί εκτέλεση έργου επικαλούμενος – ορθώς-  ‘αναρμοδιότητα’ και να έχουμε το φαινόμενο κάποιοι υπάλληλοι – συνήθως στενοί συνεργάτες της ηγεσίας του φορέα- να εργάζονται υπερβολικά και κάποιοι να κάθονται ή να υπολειτουργούν προκλητικά. Απαιτείται παρέμβαση στην αρχιτεκτονική των δομών των ΟΕΥ με μεγάλες λειτουργικές μονάδες και ευρύτητα αρμοδιοτήτων, κάτι που θα οδηγήσει σε ομοειδείς υπαλληλικές ομάδες  με μεγάλη buffering capacity (αυτορρυθμιστική ικανότητα) και ουσιαστική εφαρμογή μη αποκλειστικών αρμοδιοτήτων. Η προσέγγιση αυτή αποτελεί τον πυρήνα της φιλοσοφίας για seamless service – ουσιαστικά είναι ταυτόσημη με τη λειτουργία ‘no wrong door’-  που βελτιώνει κατακόρυφα την εξυπηρέτηση των πολιτών, προωθεί την υλοποίηση των αποφάσεων και μειώνει τις διοικητικές δαπάνες. Είναι μια προσέγγιση που εφαρμόζεται σε πολλούς δημόσιους φορείς ανεπτυγμένων κρατών. Οντολογική διαφοροποίηση και προσδιορισμός των εννοιών ‘Αρμοδιότητα’, ‘Ευθύνη’, ‘Υποχρέωση’ και  ‘Δυνατότητα’ Σε μεγάλο αριθμό ΟΕΥ Υπουργείων, Περιφερειών και Δήμων γίνεται αδιακρίτως η χρήση των όρων ‘Αρμοδιότητα’, ‘Ευθύνη’, ‘Υποχρέωση’ και  ‘Δυνατότητα’, με συχνότερα συναντώμενο τον όρο ‘Αρμοδιότητα’. Αποτελεί, βεβαίως δήλωση του προφανούς πως υπάρχουν σημαντικές και ουσιαστικές διαφορές μεταξύ αυτών των εννοιών και πρέπει  να επισημανθεί πως η αδιάκριτη χρήση τους (είτε γίνεται σκόπιμα είτε τυχαία) μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές λειτουργικές στρεβλώσεις. Αυτό οφείλεται στο ότι οι έννοιες αυτές είναι προσδιοριστικοί παράγοντες της ποιότητας, της λειτουργικότητας, της διαφάνειας, του κόστους ακόμα και της νομιμότητας των πράξεων της Διοίκησης. Σε γενικές γραμμές: ► Η   ‘Αρμοδιότητα’ εμπεριέχει το στοιχείο της εξουσιοδότησης. Με την έννοια αυτή είναι, πράγματι, Αρμοδιότητα: ΄… Η έκδοση απόφασης για την επίταξη προσωπικών υπηρεσιών, καθώς και κινητών και ακινήτων, (βλέπε π.χ άρθρο 6  του ΟΕΥ της Περιφέρειας Αττικής). Ενώ, ΄… Η συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς για την καταστολή των δασικών πυρκαγιών ’  δεν πρέπει να προσδιορίζεται ως Αρμοδιότητα αλλά ως Υποχρέωση της Αυτοτελούς Διεύθυνσης Πολιτικής Προστασίας. ► Η ‘Ευθύνη’ και η  ‘Υποχρέωση’ είναι προσδιοριστικά στοιχεία των μηχανισμών ελέγχου, με διαφορετικό ρόλο στον εντοπισμό/ καταλογισμό ευθυνών αλλά  και  στην πρόκληση / ενεργοποίηση ενεργειών. Επί παραδείγματι: Η ‘…τήρηση αρχείου σχετικά με την αντιμετώπιση και αποκατάσταση των καταστροφών στην Περιφέρεια…’ αποτελεί  ‘Υποχρέωση’ και όχι αρμοδιότητα του Τμήματος Συντονισμού της Αυτοτελούς Διεύθυνσης Πολιτικής Προστασίας,   (βλέπε π.χ άρθρο 6  του ΟΕΥ της Περιφέρειας Αττικής).  Ο Τμηματάρχης αυτού του Τμήματος έχει την υποχρέωση να ορίσει υπάλληλο που θα έχει την ευθύνη  για την  τήρηση αυτού του Αρχείου. Η απουσία από το κείμενο ενός ΟΕΥ της υποχρέωσης ενός Τμηματάρχη να ορίσει υπεύθυνο για συγκεκριμένη λειτουργία  του Τμήματος, αποτελεί  βασικότατη   παράλειψη  και   αναδεικνύει έλλειψη ολοκληρωμένου λειτουργικού σχεδιασμού, που σημαίνει: Το Τμήμα θα τρέχει πίσω από τα γεγονότα και τις υπηρεσιακές ανάγκες.   Είναι προφανές ότι απαιτείται αυστηρή οντολογική διαφοροποίηση και προσδιορισμός των εννοιών ‘Αρμοδιότητα’, ‘Ευθύνη’, ‘Υποχρέωση’ και  ‘Δυνατότητα’. Πρόκειται για ένα έργο κρίσιμης μεταρρυθμιστικής σημασίας. 4Περισσότερα *

Επικοινωνίες

Γράφει ο Ι. ΠΑΡΚΑΣ

Ό,τι ρόλο παίζει το νευρικό σύστημα σε ένα βιολογικό οργανισμό τον ίδιο ρόλο παίζουν οι επικοινωνίες σε μια δραστήρια κοινωνία.		Η κοινωνία είναι ένας ζωντανός και δραστήριος οργανισμός. Τα νεύρα μεταφέρουν πληροφορίες. Το ίδιο κάνουν και τα δίκτυα επικοινωνιών. Ό,τι απονευρώνεται ατονεί και παραλύει. Το ίδιο συμβαίνει σε ένα κοινωνικό σύστημα με ανεπαρκείς επικοινωνίες.
Όλο και συχνότερα, συναντάμε βασικές λειτουργίες με το γράμμα e να σχηματίζει καινούργιες μορφές αυτών των λειτουργιών: e-learning για την τηλε-εκπαίδευση, e-commerce για το τηλε-εμπόριο, e-health για την τηλεϊατρική, κλπ. Αυτή η αυξανόμενη χρήση της τηλε-λειτουργίας μεταμορφώνει την κοινωνία και την οδηγεί  – όχι χωρίς κινδύνους και προβλήματα - στην κοινωνία της γνώσης. Ο αναμφισβήτητος ρόλος και ευθύνη της σύγχρονης Αυτοδιοίκησης για την κοινωνική πορεία προς τη Βιώσιμη Ανάπτυξη, ορίζει και το ευρύτατο πλαίσιο ευθυνών και αρμοδιοτήτων του θεσμού στο χώρο των Επικοινωνιών.

     

4Περισσότερα

*

Έστω και αργοπορημένα, διαλύουν τη συμμορία

Με τη δολοφονία στο Κερατσίνι η Χρυσή Αυγή ξύπνησε- επιτέλους- τα ανακλαστικά του Κράτους και αρχίζει να αισθάνεται την πίεση της Δημοκρατίας.

     Δεν έχουμε πρόσβαση στο χώρο  των κυβερνητικών σχεδιασμών, αλλά φαίνεται πως η Κυβέρνηση, πιθανότατα σε συνεννόηση με τα άλλα κόμματα, ετοιμάζεται να διαλύσει την Χρυσή Αυγή ,αφού χρησιμοποιήσει κάθε δημοκρατική διαδικασία αλλά με ακραία αυστηρότητα.

     Δεδομένου ότι το Ελληνικό Σύνταγμα δεν προβλέπει τη διάλυση Κόμματος, η τακτική θα κινηθεί αφενός στον Οικονομικό στραγγαλισμό της Χρυσής Αυγής και αφετέρου στην ποινική δίωξη των φασιστοειδών  που την εκπροσωπούν στη Βουλή.

Κομπίνα με εικονικές δωρεές σε μοναστήρια και ναούς - "Λαδώνονταν" ιερείς κι εφοριακοί

Η νομοθεσία προβλέπει έκπτωση φόρου για όσους κάνουν δωρεές και φιλανθρωπίες. Με στόχο λοιπόν αυτήν την έκπτωση φόρου κάποιοι

Αφιερωμένο στον μεγάλο Κάρολο Κουν το σημερινό doodle της Google

Η Google τιμά τον σπουδαίο  Έλληνα θεατρικό σκηνοθέτη, Κάρολο Κουν, και αφιερώνει το σημερινό της doodle στα 105α γενέθλιά του.

Εν Ελλάδι: Μετά από 6 χρόνια απολύθηκε από το Δημόσιο εφοριακός που υπεξαίρεσε 223.000 ευρώ

Χρειάστηκαν 6 ολόκληρα χρόνια για να απομακρυνθεί από το Δημόσιο ο συγκεκριμένος εφοριακός. Η ιστορία ξεκίνησε το

Όταν χάνεται το μέτρο: Να γίνει η Θεσσαλονίκη η ευρωπαϊκή Silicon Valley!

Τι άλλο θα ακούσουμε; Με αφορμή τη μετάβασή του στη Θεσσαλονίκη λόγω Έκθεσης, ο Πάνος Καμμένος

Βάσεις 2013: Υποψήφιος περνά στο Μαθηματικό με 1.460 μόρια!

Ανακοινώθηκαν σήμερα οι βάσεις εισαγωγής και για μια ακόμα χρονιά, η Ιατρική Αθήνας φιλοξενεί την αφρόκρεμα των μαθητών και κρατά τα «σκήπτρα» της Σχολής με την υψηλότερη βάση εισαγωγής που διαμορφώνεται στα 18.916 μόρια.
      Στον αντίποδα της Ιατρικής Αθηνών, βλέπουμε υποψήφιο που μπαίνει στο τμήμα Μαθηματικών του πανεπιστημίου Ιωαννίνων από τα εσπερινά λύκεια με μόλις 1.460 μόρια.
# Για το σπουδαίο αυτό Ελληνόπουλο του χαβαλέ και της πλάκας, - πρέπει να έγραψε μόνο το όνομά του και να παρέδωσε το  ‘γραπτό του’- ο Έλληνας φορολογούμενος θα πληρώνει καθηγητές, μειωμένα εισιτήρια και φοιτητικό εστιατόριο. Έχουμε χάσει τη μπάλλα.

Γιατρός έγραψε 4.388 συνταγές μέσα σε ένα μήνα!

Το Έθνος της Κυριακής αποκαλύπτει περιπτώσεις που δείχνουν την ασυδοσία γιατρών και φαρμακευτικών εταιρειών εις βάρος του ΕΟΠΥΥ, κάτι  που εξηγεί γιατι

Εν Ελλάδι: Δέηση για την «κατάπαυση του σεισμού»...

 

Ειδική δέηση θα τελεστεί αύριο Κυριακή από την Ιερά Μονή

Όπως αναμενόταν…

Έγινε η συνάντηση Σαμαρά- Ομπάμα, σε θερμό και φιλικό  κλίμα… όπως

Ο Α. Σαμαράς ξεκίνησε το επίσημο ταξίδι στις ΗΠΑ

Ο πρωθυπουργός βρίσκεται ήδη στις ΗΠΑ και πριν από λίγο είχε συνάντηση  στα γραφεία της εφημερίδας «Washington Post» με το δημοσιογραφικό της επιτελείο. Στη συνέχεια, ο πρωθυπουργός θα

Eν Ελλάδι: Έδιωξαν το ΣΔΟΕ... και από χωριό της Κρήτης!

Μετά τα περυσινά στην Ύδρα και το επεισόδιο στη Χαλκιδική την

Σύλληψη επικίνδυνου δραπέτη

Άνδρες της ομάδας ΔΙΑΣ συνέλαβαν χτες βράδυ στην Ηλιούπολη έναν δραπέτη των φυλακών Γρεβενών, που  είχε καταδικαστεί σε ποινή φυλάκισης 20 χρόνων για ανθρωποκτονία και βιασμό.

    Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει

Έξυπνη ντρίπλα Αβραμόπουλου

Ο Δημήτρης Αβραμόπουλος βρίσκεται σε επίσημο ταξίδι στις ΗΠΑ και ένας φορτικός δημοσιογράφος από τα Σκόπια προσπαθούσε να του πάρει

«Προκαλεί ο Νικήτας Κακλαμάνης»

 

Γ. Καμίνης: Άφησε ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το δήμο 230 εκατ. ευρώ

«Αποτελεί πραγματική πρόκληση ο δήμαρχος, ο οποίος άφησε ληξιπρόθεσμες οφειλές

Κάποιος να τους μαζέψει

Θα γίνει, λέει, μεγάλος σεισμός μέσα στο 2013 στην Ελλάδα. Τη σοβαρή αυτή πρόβλεψη έκανε ο γνωστός σεισμολόγος από το Πανεπιστήμιο της

Σε απεργία οι Δημοτικοί αστυνομικοί

Η Δημοτική Αστυνομία στο Δήμο Αθηναίων προχωρά τη Δευτέρα σε 24ωρη απεργία, ενώ για την ίδια

Νεκροί σε μεγάλη πυρκαγιά 19 Αμερικανοί πυροσβέστες

Εγκλωβίστηκαν από τις φλόγες και πέθαναν στην μεγάλη πυρκαγιά που

Σε λίγες ώρες …γινόμαστε 28

Από σήμερα τα μεσάνυχτα, η Κροατία γίνεται το 28ο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι

Επιτέλους: Ισόβια για παράνομη επιστροφή ΦΠΑ

     

Δικαστήριο της Θεσσαλονίκης επέβαλε ισόβια κάθειρξη για παράνομη επιστροφή ΦΠΑ σε

Εθνική… απώλεια

Η δημοσιογράφος κυρία Σοφία Βούλτεψη  δε θα είναι τελικά η νέα υφυπουργός Υγείας. Η κυρία Βούλτεψη  δεν

Εν Ελλάδι

Έκλεισε από το μεσημέρι, ο ΧΥΤΑ Φυλής, μετά από νέο περιστατικό αθρόας εισόδου ρακοσυλλεκτών, σύμφωνα με ανακοίνωση της

Απασχόληση

Γράφει ο Ι. ΠΑΡΚΑΣ

Πέραν του θέματος των διορισμών, για το οποίο η Αυτοδιοίκηση δεν έχει αρμοδιότητα, οι Δήμοι και οι Περιφέρειες μπορούν με πολλούς τρόπους να στηρίξουν τους πολίτες - και ιδίως τους νέους - στο θέμα της Απασχόλησης.		Το δόγμα για τη Βιώσιμη  Ανάπτυξη δε θα μπορούσε να βρει καλύτερη εφαρμογή από το χώρο της Απασχόλησης. Αν υπάρχει ένα παράδειγμα όπου κοινωνικές, περιβαλλοντικές και οικονομικές παράμετροι συμβάλλουν στη διαμόρφωση του τελικού αποτελέσματος, τότε αυτό το παράδειγμα είναι η Απασχόληση. Σήμερα, σε όλες τις αναπτυγμένες χώρες, η Αυτοδιοίκηση έχει αρμοδιότητες και
αναλαμβάνει πρωτοβουλίες σε θέματα: ►Πολιτιστικών και Αθλητικών υποδομών και δραστηριοτήτων,  ►Παιδείας, ►Στήριξης της Τοπικής Οικονομίας,  ►Τουριστικής προβολής και ενημέρωσης ►Μετακίνησης προς και από τους χώρους εργασίας, ►Επαγγελματικού Προσανατολισμού, ►Ενημέρωσης των ανέργων ►Επιμόρφωσης και βελτίωσης δεξιοτήτων και σε θέματα ►Προστασίας και ανάδειξης του Περιβάλλοντος.  Όλοι οι προαναφερθέντες τομείς είτε παράγουν θέσεις εργασίας, είτε βοηθούν τους πολίτες να βελτιώσουν τις ικανότητές τους και να γίνονται ανταγωνιστικοί στο χώρο της αγοράς εργασίας.
4Περισσότερα			4ILO *

Χρόνια μας πολλά!

Σήμερα είναι η τρίτη Κυριακή του Ιουνίου, άρα γιορτάζουμε εμείς, οι πατεράδες. Αφιερωμένο στην «Ημέρα του Πατέρα» είναι και το

Κι αυτός στην κοσμάρα του…

Άλλο ένα ‘σοβαρό’ επιχείρημα για να μη κλείσει η ΕΡΤ: Η απόφαση για «λουκέτο» στην ΕΡΤ, προκαλεί την έντονη αντίδραση του Μητροπολίτη Άνθιμου, καθώς αυτό

Όλο το μισθολόγιο της ΕΡΤ

Τους υψηλούς μισθούς ορισμένων δημοσιογράφων της ΕΡΤ -προ

Έπεσε το σήμα της ΕΡΤ σε όλη την Ελλάδα

Σίγησε η ΕΡΤ με πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου της Κυβέρνησης. Ανάστατοι οι εργαζόμενοι και βροχή

Σγουρός: Ούτε ένα ευρώ στις Περιφέρειες για την αντιπυρική προστασία

Σε επιστολή του προς τον πρωθυπουργό, ο πρόεδρος της Ένωσης Περιφερειών και Περιφερειάρχης Αττικής Γ. Σγουρός αναφέρει ότι οι Περιφέρειες

Ό,τι νάναι : Η ΟΛΜΕ ζητά να υπάρχουν γιατροί στα εξεταστικά και βαθμολογικά κέντρα

Με αφορμή το θάνατο από ανακοπή ενός καθηγητή στο 35ο Βαθμολογικό Κέντρο του Αιγάλεω το Δ.Σ. της ΟΛΜΕ ζητά να

Απίστευτο - Μηνιαίο επίδομα καφέ παίρνουν τα στελέχη της ΕΡΤ

Επίδομα καφέδων» ύψους 300 ευρώ το μήνα απολαμβάνουν τα στελέχη της ΕΡΤ! Οι διευθυντές και

Το είδαμε και αυτό: Απεργία από την ΑΔΕΔΥ για στήριξη της ΟΛΜΕ, αλλά η ΟΛΜΕ δεν συμμετέχει στην απεργία!!!

Η ΑΔΕΔΥ αποφάσισε εικοσιτετράωρη απεργία για την Τρίτη για συμπαράσταση στους καθηγητές, τους οποίους η

Η σημασία της εννοιολογικής πολλαπλότητας της αποκέντρωσης

Γράφει ο Ι. ΠΑΡΚΑΣ

…‘Μία από τις πιο κρίσιμες προϋποθέσεις για να μετατρέψει  κανείς την αποκέντρωση από θεωρία σε πράξη   είναι η σαφής κατανόηση της έννοιας. Για να είναι σε θέση να αντιληφθούν τι σημαίνει αποκέντρωση, πόσο πολύπλοκη είναι και πώς μπορούν να ξεπεραστούν οι προκλήσεις που παρουσιάζει η εφαρμογή της, οι άνθρωποι που ασχολούνται με θέματα ανάπτυξης, πρέπει να είναι εφοδιασμένοι με  τα κατάλληλα εργαλεία που θα τους παράξουν μια σαφή αναλυτική εννοιολογική αντίληψη της αποκέντρωσης, συνοδευόμενη από ρεαλιστικά παραδείγματα ελεγμένα στην πράξη’.¹… 

Από την πολλαπλότητα των ορισμών, γίνεται φανερό ότι όρος δεν έχει μόνον γεωγραφική συνιστώσα. Σε ορισμένες μάλιστα περιπτώσεις μπορεί να μην υπάρχει καν η γεωγραφική διάσταση. Η αποκέντρωση δεν είναι ούτε γεωμετρικός ούτε γεωγραφικός όρος. Αλλά τι είναι;

Χωρίς αμφιβολία υπάρχει ένας τεράστιος όγκος εργασιών πάνω στην θεωρία, την ανάλυση, την εφαρμογή και την αξιολόγηση προγραμμάτων και προτάσεων αποκέντρωσης, ιδίως σε ό,τι αφορά στην κρατική οργάνωση και λειτουργία των υπηρεσιών. Ένα από τα ενδιαφέροντα συμπεράσματα που προκύπτει από προσεκτική επισκόπηση της σχετικής διεθνούς βιβλιογραφίας είναι η πολλαπλότητα των ορισμών για την αποκέντρωση. Αυτή η έλλειψη ενιαίου ορισμού  και μονοσήμαντης ερμηνείας του όρου αφενός πιστοποιεί τη μεγάλη πολυπλοκότητα της έννοιας και αφετέρου αναδεικνύει ότι η έννοια είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το επιχειρησιακό περιβάλλον στο οποίο εφαρμόζεται. Με άλλα λόγια, η αποκέντρωση είναι έννοια πολυμορφική και δυναμικά μεταβαλλόμενη από τις συνθήκες του πεδίου εφαρμογής της.

Μία ενδιαφέρουσα σταχυολόγηση της διεθνούς βιβλιογραφίας για τους συνηθέστερους εννοιολογικούς προσδιορισμούς της αποκέντρωσης υπάρχει στην αναφορά προόδου του UNDP (United Nations Development Program) των Ηνωμένων Εθνών) ². Όπως επισημαίνουν οι συγγραφείς αυτής της μονογραφίας, οι διάφοροι εννοιολογικοί προσδιορισμοί που έχουν δοθεί για την αποκέντρωση μπορεί να ομαδοποιηθούν με βάση το κριτήριο προσέγγισης του όρου. Μια πρώτη προσέγγιση ομαδοποιούσε τις μορφές με κριτήριο την ιστορική εμφάνιση της αποκεντρωτικής πρότασης. Με αυτό το ‘ιστορικό’ κριτήριο εμφανίστηκαν ομαδοποιήσεις που αναφέρονταν στο ‘Γαλλικό’, το ‘Αγγλικό’, το ‘Σοβιετικό’ και το ‘παραδοσιακό’ μοντέλο. Πολύ γρήγορα η κατηγοριοποίηση αυτή επικρίθηκε ως υπεραπλουστευτική και αναλυτικά αδύναμη. Η κατηγοριοποίηση αυτή δεν έτυχε ευρείας  προβολής και αποδοχής.

Μια δεύτερη εννοιολογική προσέγγιση του όρου μπορεί να ονομαστεί ‘εδαφική προσέγγιση’ της αποκέντρωσης. Σύμφωνα με την ερμηνεία της εδαφικής προσέγγισης, η αποκέντρωση αναφέρεται  στη μεταφορά αρμοδιότητας παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών από τις κεντρικές υπηρεσίες εκτός του σημείου λειτουργίας των κεντρικών υπηρεσιών. Η μεταφορά των αρμοδιοτήτων μπορεί να γίνει με πολλούς τρόπους: σε ιεραρχικά και λειτουργικά υπαγόμενες μονάδες του υπηρεσιακού μηχανισμού που λειτουργούν τοπικά μέσω ημικρατικών φορέων, μέσω μη Κυβερνητικών Οργανώσεων ή μέσω φορέων του ιδιωτικού τομέα.

Η εδαφική προσέγγιση του όρου της αποκέντρωσης έχει το μειονέκτημα ότι είναι υπερβολικά γενικόλογη και οδηγεί σε νομικά και διαχειριστικά προβλήματα εφαρμογής. Επιπλέον, η επιλογή σε εδαφική αναφορά βοηθά στην καλλιέργεια μιας σημαντικής παρανόησης της πραγματικής σημασίας του όρου καθώς δίνει την εντύπωση ότι η αποκέντρωση είναι η γεωγραφική μεταφορά αρμοδιοτήτων από την πρωτεύουσα ενός κράτους σε διάφορες επαρχιακές πόλεις. Αυτό αποτελεί όχι μόνο υπερβολική απλούστευση του όρου αλλά δημιουργεί και σοβαρή παρανόηση και διαστρέβλωση της έννοιας της αποκέντρωσης.

Μία προσέγγιση της έννοιας της αποκέντρωσης με ιδιαίτερο πολιτικό ενδιαφέρον είναι η ‘εκλεκτική’ αποκέντρωση. Με τον όρο αυτό εννοούμε την κατά περίπτωση αποκέντρωση αρμοδιοτήτων ή υπηρεσιών που ανήκουν σε κάποιο κεντρικό φορέα. Η εκλεκτική αποκέντρωση μπορεί να πηγάσει από διαφορετικές διαδικασίες όπως:

Α. Αποκέντρωση αρμοδιοτήτων από το ‘κεντρικότερο’ σημείο αναφοράς, το γραφείο του ίδιου του πρωθυπουργού, προς κάποιο υπουργείο ή κεντρικό κρατικό φορέα. Ειδικά για τη χώρα μας, κάθε κυβέρνηση θεωρεί ότι μπορεί και πρέπει να καταργεί, διαιρεί, συγχωνεύει ή απλώς να μετονομάζει   υπουργεία ανάλογα με το κόμμα που βρίσκεται στην εξουσία. Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρούμε αλλαγές δομών και αρμοδιοτήτων υπουργείων και κεντρικών φορέων όχι μόνο αναλόγως του κόμματος που κυβερνά, αλλά έχουμε και αλλαγές μεταξύ διαφορετικών πρωθυπουργών ή υπουργών του ίδιου κόμματος.  Σε αυτό το είδος εκλεκτικής αποκέντρωσης συνήθως έχουμε είτε δημιουργία αντιπροέδρου στην κυβέρνηση είτε  διορισμό αναπληρωτή υπουργού.

Β.    Αποκέντρωση αρμοδιοτήτων από κεντρική υπηρεσία ενός υπουργείου προς άλλο κρατικό φορέα. Αυτή  η μορφή εκλεκτικής αποκέντρωσης γίνεται συνήθως κάτω από την πίεση συγκεκριμένου γεγονότος ή διαχειριστικής ανάγκης και δεν εκπηγάζει από γενικότερο και μακροχρόνιο σχεδιασμό. Συνηθέστατα, η μορφή αυτής της αποκέντρωσης παύει με  την άρση ή λήξη της διαχειριστικής ανάγκης που την προκάλεσε.

Γ. Αποκέντρωση αρμοδιοτήτων που καλύπτουν συγκεκριμένο χώρο οικονομικής ή επαγγελματικής φύσης. Η μεταφορά αρμοδιότητας μπορεί να γίνει από υπουργείο προς ένα συναφή κοινωνικό εταίρο χωρίς κεντρικό πολιτικό έλεγχο όπως ένα επαγγελματικό ή επιστημονικό Επιμελητήριο.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανάλυση του όρου με βάση τους τομείς εφαρμογής της. Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση μπορούμε να διακρίνουμε – κατά σειρά αυξανόμενης κοινωνικοπολιτικής σημασίας- τη διαχειριστική, την οικονομική και  την πολιτική αποκέντρωση.

Η διαχειριστική αποκέντρωση αφορά στη μεταφορά αρμοδιοτήτων σε διαφορετικά επίπεδα ιεραρχικά δομημένων και μηχανισμών της κεντρικής εξουσίας. Αυτή η μορφή της αποκέντρωσης μπορεί να έχει χωρική διάσταση (π.χ. σχέση των ανά τη χώρα Εφοριών με Υπουργείο Οικονομικών), αλλά μπορεί και να αφορά μεταφορά αρμοδιότητας από ανώτερο σε κατώτερο διοικητικό επίπεδο ακόμα και σε διαχειριστικές οντότητες που στεγάζονται σε γειτονικά γραφεία (Π.χ. δικαίωμα τελικής υπογραφής από Γενικό Διευθυντή σε Διευθυντή, ή από Διευθυντή σε Τμηματάρχη).

Η οικονομική αποκέντρωση αφορά τόσο στην μεταφορά αρμοδιοτήτων για  δαπάνες σε τοπικό επίπεδο όσο και σε μηχανισμούς και αποφάσεις για είσπραξη τοπικών εσόδων.

Η πολιτική αποκέντρωση αφορά κυρίως στη μεταβίβαση μηχανισμών και αρμοδιότητας λήψης αποφάσεων από την κεντρική πολιτική σκηνή σε τοπικά εκλεγμένους φορείς, με κύριο αποδέκτη τους φορείς της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας αυτοδιοίκησης. Στην ώριμη μορφή της, η πολιτική αποκέντρωση περιλαμβάνει εφαρμογή της κοινωνικής εταιρικότητας (partenariat) όπου εκτός από την αυτοδιοίκηση περιλαμβάνονται όλοι οι σημαντικοί κοινωνικοί φορείς, συμπεριλαμβανομένου του ιδιωτικού τομέα. 

Είναι προφανές, ότι η πολιτική αποκέντρωση εμπεριέχει- σε μικρό ή μεγάλο βαθμό- και στοιχεία διαχειριστικής και οικονομικής αποκέντρωσης. Κατά κανόνα , όσο πιο οργανωτικά και πολιτικά ώριμο είναι ένα σύστημα τόσο πιο έντονα συνυπάρχουν η οικονομική και διαχειριστική αποκέντρωση στην εφαρμογή της πολικής αποκέντρωσης. Σαφείς είναι και οι τρεις συνιστώσες στην περίπτωση της πολιτικής αποκέντρωσης.

Σε απόλυτη εννοιολογική συνάφεια με την πολιτική αποκέντρωση είναι η κοινωνικά και πολιτικά ενδιαφέρουσα έννοια της Επικουρικότητας, η οποία έχει σημαντικότατες κοινωνικές και πολιτικές συνιστώσες. Η έννοια της Επικουρικότητας αναλύεται σε άλλο σημείο αυτού του blog.

 

1	UNDP, Decentralized Governance Monograph: A Global Sampling of Experiences, Management Development and Governance Division, 1998, p. 6
2	DECENTRALIZATION: A SAMPLING OF DEFINITIONS (Working paper prepared in connection with the Joint UNDP-Government of Germany evaluation of the UNDP role in decentralization and local governance) , 1999 p.2

Μιλάει και ο Ραγκούσης

Με αφορμή την ακύρωση των συνεπειών από τη μη τήρηση του νόμου περί ελέγχου των εκλογικών δαπανών των δημάρχων, ο πρώην